Οι εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, οι προτεραιότητες της ελληνικής αμυντικής πολιτικής και οι ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, στο πλαίσιο της 90ης ΔΕΘ, με θέμα: «Διεθνής Ασφάλεια στην εποχή της Διπολικής Συνθήκης».
Οι ομιλητές ανέλυσαν τις προκλήσεις που διαμορφώνονται στην περιοχή, τις επιπτώσεις των διεθνών εξελίξεων για την Ελλάδα και την ανάγκη ενίσχυσης της στρατηγικής ετοιμότητας της χώρας σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με τον πρώην υφυπουργό Εξωτερικών, Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων του ΕΚΠΑ και πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας Jean Monnet, Γιάννη Βαληνάκη, να εκφράζει την ανησυχία του ότι «οι σχέσεις μας με την Τουρκία θα βαδίσουν προς ακόμη μεγαλύτερη ένταση, πιθανότατα στους επόμενους μήνες».
«Η Τουρκία έχει προχωρήσει σε μια πολύ επιθετική στάση και πολύ επιθετική και πολύ απειλητική εναντίον της χώρας μας», σημείωσε, υπενθυμίζοντας πως «αναμένεται η ψήφιση του νομοσχεδίου του λεγόμενου για τη “Γαλάζια Πατρίδα”, το οποίο επίσης φημολογείται ότι θα περιλαμβάνει 150 και ελληνικά νησιά ως τουρκικά. Όλα αυτά είναι αρκούντος εξωφρενικά αλλά και ανησυχητικά».
Σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργείται «ένα πολύ ανησυχητικό περιβάλλον, μαζί με τις τάσεις που διαγράφονται στον ορίζοντα, όπως η υποχώρηση των διεθνούς δικαίου, η βία που ασκείται εναντίον γειτόνων και παραμένει ατιμώρητη, η υποχώρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και όλα αυτά «μας οδηγούν στο ότι πρέπει να είμαστε εξαιρετικά έτοιμοι, αλλά και προσεκτικοί σε όσα θα κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε αυτές τις απειλές στους επόμενους μήνες και χρόνους».
Από την πλευρά του, ο τομεάρχης Εθνικής Άμυνας του ΠΑΣΟΚ, βουλευτής Ηλείας Μιχάλης Κατρίνης, σημείωσε πως «οι αυταπάτες έχουν τελειώσει σε σχέση με την εξωτερική πολιτική και τις σχέσεις Ελλάδας με την Τουρκία» και συμπλήρωσε: «Προφανώς, σωστά η χώρα εξοπλίζεται και ενισχύεται αποτρεπτικά. Όμως αυτό θα γίνει πάντα με γνώμονα και την ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας που για το ΠΑΣΟΚ είναι πολύ σημαντική. Αλλά και με την πραγματική διασφάλιση της εθνικής ανεξαρτησίας».
Αναφέρθηκε, δε, στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», σημειώνοντας πως ένα ζήτημα που έχει τεθεί και πρέπει να απαντήσει η κυβέρνηση είναι «αν τελικά ο “πηγαίος κώδικας” ανήκει ή όχι στην Ελλάδα και πώς αυτό διασφαλίζει την αυτονομία μας στο μέλλον, για να μπορούμε να είμαστε ακόμα πιο έτοιμοι και ακόμα πιο εξοπλισμένοι».
Σε κάθε περίπτωση, συνέχισε, το ΠΑΣΟΚ επιμένει ότι για τη χώρα υπάρχουν καθαρές «κόκκινες γραμμές» και πατριωτικά ζητήματα, τα οποία η κυβέρνηση θα πρέπει να θέτει σε επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας κυρώσεις στην Τουρκία. «Είναι κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει κάνει και νομίζω ότι δεν διασφαλίζει τα εθνικά συμφέροντα», σημείωσε.
Από την πλευρά του, ο Καθηγητής Θεωρίας Διεθνών Σχέσεων, Αντιπρύτανης Διεθνούς Προβολής και Εξωστρέφειας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και κάτοχος της Έδρας Jean Monnet EU ARGOS, Σπύρος Ν. Λίτσας ξεκίνησε την τοποθέτησή του για τα διεθνή επισημαίνοντας πως η νέα μορφή της διπολικής κατανομής ισχύος στο διεθνές σύστημα δημιουργεί νέες δομές αστάθειας. «Οι δυο νέοι πόλοι είναι αυτοί των ΗΠΑ, από τη μια πλευρά και της Κίνας από την άλλη. Σε αντίθεση με την περίοδο της διπολικής αντιπαράθεσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η σημερινή διπολική συνθήκη δημιουργεί τον ακόλουθο προβληματισμό, αν δηλαδή η αρχή της πυρηνικής αποτροπής θα συνεχίσει να διαμορφώνει τους κανόνες ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, ή εάν θα οδηγηθούμε σε μια νέας μορφής συστημικής δυστοπίας με τον κανόνα της Αμοιβαίας Πυρηνικής Αποτροπής να μην γίνεται σεβαστός πια από τους κατέχοντες των πυρηνικών οπλοστασίων».
Όπως είπε, αυτή η υψηλού επιπέδου ρευστότητα επηρεάζει καίρια και τη θέση της Ελλάδας στο διεθνές σύστημα. «Για να είναι σε θέση η χώρα να αντιμετωπίσει τις νέες συστημικές προκλήσεις θα πρέπει να “πετάξει” από πάνω της την εμμονή του “μικροελλαδισμού”, του μικρού δηλαδή κράτους που είναι υποχρεωμένο και να υποχωρεί διαρκώς αλλά και έχει την ευχέρεια των λαθών και να αναπτύξει τόσο σε εσωτερικό επίπεδο, όσο και στο διεθνές περιβάλλον, μια έξυπνη στάση», σημείωσε, παραπέμποντας στην εφαρμογή της θεωρίας των Έξυπνων Κρατών, που ο ίδιος έχει αναπτύξει πρωτογενώς σε διεθνές επίπεδο. Επίσης, τόνισε, θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι «ο προβληματικός αναθεωρητικός γείτονας Τουρκία δεν αποτρέπεται προτάσσοντας το Διεθνές Δίκαιο αλλά μια υψηλού επιπέδου συνδυαστική εφαρμογή της έξυπνης και ενεργητικής διπλωματίας, της όξυνσης των μηχανισμών σκληρής ισχύος σε επίπεδο εκπαίδευσης αλλά και τεχνολογικής παραγωγής και της ενίσχυσης του συλλογικού συνειδητού».
