Θα δεχόσουν ποτέ να πάρεις 5000 ευρώ, αν γνώριζες ότι η πράξη σου αυτή θα προκαλέσει ζημία 10 εκατομμυρίων στο ελληνικό Δημόσιο; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα του ψηφιακού δωματίου απόδρασης (escape room), που η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) έχει δημιουργήσει στο Περίπτερο 13 της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), καλώντας τους επισκέπτες και επισκέπτριες να λύσουν μια σειρά από γρίφους και τελικά να αποφασίσουν πώς θα διαχειρίζονταν μια υπόθεση διαφθοράς και αν θα έκαναν καταγγελία -ή όχι- στις αρμόδιες αρχές. Το σενάριο που διηγείται το άβαταρ μιας γυναίκας, σε φόντο που θυμίζει αστυνομική σειρά, είναι απλό: «Είσαι συνάδελφος με τον υπεύθυνο για την έγκριση επενδυτικών προγραμμάτων σε μια δημόσια υπηρεσία. Υπάρχουν φήμες ότι χρηματίζεται, για να προχωρά σε εγκρίσεις προγραμμάτων. Μπαίνεις στο γραφείο του για να αφήσεις κάποια υπηρεσιακά έγγραφα, ενώ εκείνος απουσιάζει. Έχεις τρία λεπτά για να βρεις αν υπάρχουν στοιχεία που μπορεί να δείχνουν ότι όντως υπάρχει διαφθορά».
Το ιδιαίτερο αυτό escape room, για το οποίο το σενάριο και η υλοποίηση έγινε αποκλειστικά από στελέχη της ΕΑΔ (Γενική Διεύθυνση Ευαισθητοποίησης, σε στενή συνεργασία με τη διοίκηση), αναπτύσσεται σε διαδραστικές οθόνες στο περίπτερο της Αρχής. Έχει, δε, ήδη προσελκύσει τόσο ενδιαφέρον, ώστε όταν οι οθόνες δεν επαρκούν, δίνονται στους επισκέπτες υπολογιστές- ταμπλέτες, προκειμένου να παίξουν σε αυτές. «Για το παιχνίδι εκδηλώνουν ενδιαφέρον άνθρωποι όλων των ηλικιών, ακόμη και παιδάκια. Οι περισσότεροι αποφασίζουν να κάνουν καταγγελία, όταν λύνοντας τους γρίφους διαπιστώσουν πως όντως υπάρχει διαφθορά. Υπάρχουν όμως και κάποιοι, στην πλειονότητά τους νεαρά άτομα, που αρχικά λένε “παίρνω τα λεφτά και φεύγω”. Σε αυτές τις περιπτώσεις λέμε “πάμε να δούμε τι θα γινόταν αν έκανες την καταγγελία;”. Και εξηγούμε ότι, αν πάρεις αυτά τα 5000 ευρώ, τότε το Δημόσιο θα ζημιωθεί με 10 εκατ. ευρώ, χρήματα που θα πήγαιναν σε παιδικές χαρές, στην παιδεία και την υγεία. Τότε συνειδητοποιούν την πραγματική έκταση μιας τέτοιας πράξης» περιγράφει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Νίκος Ευσταθίου, στέλεχος της Γενικής Διεύθυνσης Ευαισθητοποίησης της ΕΑΔ και ειδικός digital awareness.
Το «δωμάτιο απόδρασης» σχεδιάστηκε ειδικά για την 90ή ΔΕΘ. Το πρώτο βήμα ήταν η σύλληψη της ιδέας γύρω στο Πάσχα, οπότε οι άνθρωποι της γενικής διεύθυνσης κατέληξαν στη δημιουργία του escape room και άρχισαν να δουλεύουν πάνω στο σενάριο. Στη συνέχεια, για την υλοποίηση χρησιμοποιήθηκε η διαδικτυακή πλατφόρμα δημιουργίας διαδραστικού και οπτικοακουστικού περιεχομένου «Genially».
Kαθώς ο επισκέπτης ή η επισκέπτρια πλοηγείται στο δωμάτιο, συγκεντρώνει στοιχεία λύνοντας γρίφους και απαντώντας σε ερωτήσεις όπως: «είσαι στο τμήμα προμηθειών και ένας από τους προμηθευτές σού προσφέρει ένα ακριβό smartwatch, το παίρνεις;» ή «είσαι στην επιτροπή παραλαβής προσφορών για έναν διαγωνισμό και συνειδητοποιείς πως ένας από τους συμμετέχοντες είναι συγγενής σου, τι κάνεις;». Καθώς ο παίκτης ή η παίκτρια προχωρά, οι «κόκκινες σημαίες» ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά πληθαίνουν: για παράδειγμα, βρίσκει ένα σημείωμα που γράφει «Να φτιάξουμε την εγγυητική επιστολή για τον Ν.Κ, αλλά πρώτα να πάρουμε τα 5000 ευρώ».
Τελικά, το παιχνίδι δεν είναι απλά παιχνίδι. Οι πολίτες μπαίνουν στη διαδικασία να απαντήσουν σε ηθικά διλήμματα, αλλά και να αναρωτηθούν με ποιους τρόπους θα μπορούσε να βελτιωθεί η κατάσταση γύρω από την καταπολέμηση της διαφθοράς ή πώς θα μπορούσε να βοηθήσει η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών στο να απαλειφθεί η μεσολάβηση του «γνωστού» και του περίφημου «μέσου». Παράλληλα, συνειδητοποιούν το αποτέλεσμα που έχει στην πράξη τυχόν δωροληψία ή συμμετοχή τους σε μη σύννομες ενέργειες. Άλλωστε, αυτός είναι ο λόγος που στις ανακοινώσεις της η ΕΑΔ προσπαθεί να αποτυπώνει και τον αντίκτυπο της διαφθοράς. Σύμφωνα με τον κ. Ευσταθίου, το ψηφιακό δωμάτιο απόδρασης ενδέχεται να αναρτηθεί στον ιστοτόπο της ΕΑΔ έπειτα από την ολοκλήρωση της 90ής ΔΕΘ, ώστε οι πολίτες να έχουν ανά πάσα στιγμή πρόσβαση σε αυτό._
Αλ.Γ
